Ο ρόλος των ιδιωτικών εταιρειών ασφαλείας σε περιοχές υψηλού κινδύνου

Του Δασκαλάκη Εμμανουήλ*,

Το παρόν άρθρο θα καταδείξει τη σημασία της παγκόσμιας βιομηχανίας ιδιωτικής ασφάλειας
καθώς υπάρχουν χιλιάδες εργαζόμενοι, κυρίως πρώην στρατιωτικοί εθνικών στρατών, που εργάζονται σε ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας με μεγάλο κύκλο εργασιών προσφέροντας ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών σε περιοχές υψηλού ρίσκου και εμπόλεμων ζωνών. Οι εταιρείες στο χώρο της βιομηχανίας ιδιωτικής ασφάλειας που εμπλέκονται σε ζώνες υψηλού ρίσκου είναι γνωστές ως "Εταιρείες ιδιωτικής ασφάλειας (PSC)" και "ιδιωτικές στρατιωτικές επιχειρήσεις (PMC)". Λόγω του μεγάλου φάσματος υπηρεσιών των εταιρειών αυτών έχει εμφανιστεί ο όρος ''ιδιωτικές στρατιωτικές και επιχειρησιακές εταιρείες ασφαλείας (PMSC)"  ως καταλληλότερος να καλύψει τις δραστηριότητες των
επιχειρήσεων που πωλούν στρατιωτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ασφαλείας.Ο όρος PMSC  χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό από διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΟΗΕ και από κράτη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.
 Το φαινόμενο της επιστράτευσης ιδιωτικών στρατών δεν είναι καινούργιο αλλά εμφανίζεται ακόμα και στην αρχαιότητα όπου ''μισθοφόροι'' της εποχής αναλάμβαναν την άμυνα αλλά και επιθετικές συμπλοκές για λογαριασμό λαών και προυχόντων της εποχής. Την τελευταία εικοσαετία με τη μορφή των εργολάβων ιδιωτικής ασφαλείας εκτελούν συμβόλαια ασφαλείας κυρίως σε εμπόλεμες περιοχές και ζώνες υψηλού ρίσκου (high risk zones). Οι ενδιαφερόμενοι έχοντες ανάγκη ασφαλείας είναι ιδιώτες που έχουν συμφέροντα στις περιοχές αυτές αλλά και κρατικοί φορείς προσπαθώντας να ενισχύσουν την ασφάλεια των δραστηριοτήτων τους.
 Ο  κύκλος εργασιών είναι δύσκολο να γίνει λεπτομερώς γνωστός, παρόλα αυτά υπάρχουν κάποια ενδεικτικά στοιχεία παρελθόντων ετών. Στις αρχές αυτής της στροφής προς την ιδιωτική ασφάλεια και συγκεκριμένα την τετραετία 2003-2007 οι ΗΠΑ διέθεσαν 85 εκατομμύρια δολάρια μισθώνοντας  190.000 ιδιωτικούς στρατιώτες  μόνο για δραστηριότητες στον Ιρακινό χώρο.  Στη συνέχεια, μετά από απόφαση του Προέδρου Ομπάμα, οι επιχειρησιακές δραστηριότητες στρέφονται στο Αφγανιστάν και το Ιράκ παύει να είναι το επίκεντρο των αμερικανικών δραστηριοτήτων. Αμέσως οι εργολάβοι έργων ιδιωτικής ασφαλείας που εργάζονταν για τις ΗΠΑ αυξάνονται στο Αφγανιστάν και μειώνονται στο Ιράκ, εξέλιξη που δείχνει τη σύνδεση της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης των ΗΠΑ και των ιδιωτικών εταιρειών ασφαλείας. Το 2010 πλέον, υπάρχουν 250.00 ιδιωτικοί στρατιώτες που εργάζονται για άλλες κυβερνήσεις στο Ιράκ. 
 Οι ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας έχουν μειώσει την εξάρτηση των πελατών τους από εθνικές ένοπλες δυνάμεις αλλά προς αποφυγή υπονόμευσης του κράτους σε περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων, οφείλουν να λογοδοτούν σε τρία κράτη ανά περίπτωση:

1. Το κράτος (ή το κράτος που έχει την έδρα της η ιδιωτική εταιρεία-πελάτης) το οποίο τους προσλαμβάνει και επισυνάπτει συμβόλαιο με την εταιρεία ασφαλείας.
2. Το κράτος στου οποίου το χώρο δραστηριοποιείται και επιχειρεί η εταιρεία ασφαλείας.
3. Το κράτος από το οποίο προέρχεται η εταιρεία ασφαλείας, έχει δηλαδή την έδρα της.

Στις νόμιμες αρμοδιότητες των εταιρειών ιδιωτικής ασφαλείας είναι να ασκήσουν βία, μόνο στα πλαίσια τις αυτοάμυνας και φρούρησης των ευπαθών στόχων που προστατεύουν είτε αυτοί είναι υποδομές είτε πρόσωπα είτε γενικότερα συμφέροντα κρατών. Σε αυτήν την κατεύθυνση οι εκπρόσωποι των εταιρειών μπαίνουν επανειλημμένα στη διαδικασία αποστασιοποίησης από τους μισθοφόρους παλαιότερων εποχών και ξεκαθαρίζουν ότι δεν παρέχουν υπηρεσίες επιθετικής μάχης,
ότι εργάζονται μόνο για νόμιμους πελάτες όπως κυβερνήσεις κρατών, ΜΚΟ και εγγεγραμμένες εταιρείες και ότι συνεργάζονται με τις εθνικές ένοπλες δυνάμεις. 
Το καθεστώς του Διεθνούς Δικαίου στο οποίο θα επιχειρούν οι PMSC's δεν είναι σαφές και έχει παρατηρηθεί πολλές φορές κατάχρηση βίας από τους εργαζόμενους των εταιρειών αυτών κάτι που φυσικά συμβαίνει και με μέλη των εθνικών ενόπλων δυνάμεων που επιχειρούν σε εμπόλεμες περιοχές.

Ο Δασκαλάκης Εμμανουήλ είναι Γεωλόγος με μεταπτυχιακές σπουδές τη Διαχείριση Πετρελαίου και Αερίου. Επίσης έχει αποφοιτήσει από Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης στο τμήμα ''Στέλεχος Ασφαλείας Προσώπων & Υποδομών''